1.  K A F L I

Biblían - Orð Guðs
 
Sérhver ritning er innblásin af Guði og nytsöm til fræðslu, til umvöndunar, til leiðréttingar, til menntunar í réttlæti, til þess að sá, sem tilheyrir Guði, sé albúinn og hæfur gjör til sérhvers góðs verks. (2. Tímóteusarbréf 3:16-17)

Kristin trú er grundvölluð á kenningum Biblíunnar, trúarbók kristinna manna. Hún er mesti fjársjóðurinn sem dauðlegur maður getur lagt hönd sína á í þessum heimi. Sérhver sá maður, sem vill kalla sig kristinn, hlýtur að taka tillit til þess sem bókin boðar og virða orð hennar umfram orð annarra bóka. Biblían er eina bókin á meðal manna sem er innblásin af Guði sjálfum. Það mætti segja að Guð hafi "ritstýrt" bókinni fyrir Anda sinn, sem bjó með þeim dauðlegu mönnum er héldu á pennanum og rituðu hverju sinni, knúðir af Honum.

Það gefur auga leið að áreiðanleiki og óskeikulleiki Biblíunnar má ekki vefjast fyrir þeim sem njóta leiðsagnar hennar. Engin bók hefur verið eins ofsótt, af jafn mörgum, um eins langt skeið og Biblían. Fjöldi manna, bæði leikra og lærðra, hefur lagt á sig ómælt erfiði, öldum saman, til að reyna að rýra gildi hennar, en án árangurs. Hún hefur staðið allt af sér og stenst í raun betur tímans tönn en nokkur önnur bók. Allar hrakspár um hana, hvort sem í hlut eiga vísindamenn eða skammsýnir leiðtogar þjóðanna, hafa reynst rangar.

Þeir sem hafa byggt líf sitt á bókinni og leitast við að gera boð hennar að hluta af daglegu lífi sínu hafa reynst farsælir. Boð Biblíunnar eru hornsteinn vestrænnar menningar og siðferðis og þau hafa gert þessa jörð að vænna "hóteli" en ella væri. Þú lesandi minn værir trúlega að lesa dönsku á þessu augnabliki en ekki íslensku, ef íslenska þjóðin hefði ekki fengið Biblíuna á tungu sína eins snemma og raun varð á. Það má einnig segja að heimsveldi sem og kirkjudeildir, sem hafa teygt arma sína til nær allra byggðra bóla á þessari jörð, hafi byggt tilvist sína á Biblíunni.

Orðið Biblía merkir bækur, enda er hún samsett úr sextíu og sex bókum, sem eru í eðli sínu sjálfstæðar, en þó órofa hluti af heild sem skilar mönnum fullkominni opinberun á Guði. Hinn rauði þráður Biblíunnar, frá fyrstu Mósebók til Opinberunarbókarinnar, er persóna Drottins Jesú Krists; Guð af Guði sem varð hold; kom til þessa heims og dó fyrir syndir allra manna.

Hver er höfundur biblíunnar?
Svar mitt kemur án hiks: Guð er höfundur Biblíunnar, hún er öll innblásin af Honum. Þetta svar byggi ég á meira en tveggja áratuga reynslu af daglegri umgengni við þessa bók. Ég byggi afstöðu mína einnig á þeirri reynslu sem ég hef af boðum hennar og þeim lögmálum sem hún setur fram og ég hef leitast við að breyta eftir. Ég hef einnig séð hundruð manna frelsast og umskapast á grundvelli þess sem bókin segir. Ég hef séð hvernig líf í niðurlægingu og skömm hefur orðið bjart og fagurt, vegna þess að menn og konur hafa tekið á móti því sem Biblían kennir og þeirri elsku sem hún opinberar í persónu Jesú Krists. Það er alveg ljóst að skapandi kraftur fylgir því Orði sem Guð setur fram í bók sinni. Orð Guðs er ekki venjulegt orð, heldur "andi og líf."

Biblían er gefin sköpunarverki Guðs til skilnings á skaparanum. Guð notaði menn til milligöngu þegar bók bókanna var skráð. Í síðara Pétursbréfi segir:

Því að aldrei var nokkur spádómur borinn fram að vilja manns, heldur töluðu menn orð frá Guði, knúðir af heilögum anda. (2. Pétursbréf 1:21)

Mennirnir, sem Guð notaði, voru verkfæri Hans, og það var Andinn Heilagi, sem gaf þau orð, sem vilji Guðs sagði fyrir um hverju sinni. Það er ekki um að ræða, að menn séu að lýsa eigin skoðunum og koma á framfæri sinni eigin hugmyndafræði, heldur hefur Guð sjálfur séð svo um að Orð það er bjó í hjarta Hans, hafi komist óbrenglað til okkar. Í því Biblíuversi, sem ég vísa hér til úr síðara Pétursbréfi, er sagt "að aldrei var nokkur spádómur borinn fram að vilja manns." Orðið "spádómur" merkir í þessu samhengi innblásið Orð Guðs. Það segir okkur, að þeir menn sem Guð notaði sem málpípur sínar, lögðu sinn eigin vilja og hugsanir til hliðar og miðluðu því einu sem Guð fæddi inn í anda þeirra. Þó svo að þeir menn, sem skráðu Orð Guðs, hafi verið fjörutíu að tölu, er höfundurinn einn, Guð sjálfur. Biblían á sér upphaf í huga og hjarta Guðs, en dauðlegir menn voru smurðir og útvaldir til að festa huga Hans á blað.

Orð frá Guði
Í versinu í síðara Pétursbréfi er talað um "orð frá Guði." Ber að skilja það þannig, að Orðið hafi verið til í sinni endanlegu mynd hjá Guði, áður en dauðlegir menn skráðu það? Ég tel að gjalda verði jáyrði við þeirri spurningu. Í einum af sálmum Davíðs segir:

Orð þitt, Drottinn, varir að eilífu, það stendur stöðugt á himnum. (Sálmur 119:89)

Í sama sálmi segir einnig:

Fyrir löngu hefi ég vitað um reglur þínar, að þú hefur grundvallað þær um eilífð. (Sálmur 119:152)

Við hljótum að skilja merkingu þessara versa í þá veru að Orðið hafi verið fullmótað í huga Guðs á himni og hafi það hlutverk að starfa að eilífu. Þegar við lítum á verk Guðs almennt, kemur í ljós að Guð hefur eilífa áætlun, sem hann starfar samkvæmt. Það, sem menn sjá með náttúrulegum augum sínum, var áður aðeins til í huga Guðs, og þannig er því einnig varið með Orð Hans.

Sannlega segi ég yður: Þar til himinn og jörð líða undir lok, mun ekki einn smástafur eða stafkrókur falla úr lögmálinu, uns allt er komið fram. (Matteusarguðspjall 5:18)

Við getum tekið tjaldbúðina er Móse reisti í eyðimörkinni sem dæmi. Guð sagði Móse fjórum sinnum að byggja nákvæmlega eftir þeirri fyrirmynd, sem er á himni. Sú bygging, sem menn fengu síðan að berja augum á jörðinni, var samkvæmt himneskri opinberun. Tjaldbúðin er mynd Jesú Krists, sem er hin síðari og fullkomnari tjaldbúð, og hún var samfundastaður Guðs og manna, en Kristur gegnir því hlutverki í dag. Tjaldbúðin sem slík hafði því mikið vægi, og er ekki að undra að Guð hafi lagt ítrekaða áherslu á að farið yrði eftir hinni himnesku fyrirmynd. En mikilvægi Biblíunnar er ekki minna, og við hljótum að álykta að Guð hafi grundvallað hana á himni, áður en hún var gefin dauðlegum manni til leiðbeiningar. Tjaldbúðin er mynd Jesú Krists, sem er Orð Guðs, en við segjum gjarnan að Biblían sé hugur Hans.

Útvalning þeirra sem Guð knúði
Þegar við sjáum að Guð notaði venjulega dauðlega menn, fjörutíu að tölu, eins og fram hefur komið, til að skrá opinberun sína til handa mannkyninu og bera okkur Orð Guðs, vaknar sú spurning hvort hinir útvöldu hafi verið búnir undir það með sérstökum hætti. Þegar við síðan skoðum frásögn þeirra, sem inntu þessa þjónustu af hendi, hljótum við að álykta að svo hafi verið.

Ef við lítum til Maríu, móður Jesú, en hún hafði á hendi sambærilega þjónustu, þar sem hún bar mannkyninu Orðið í holdi, sjáum við að hún var búin undir þetta hlutskipti fyrir milligöngu engla. Við gerum okkur einnig ljóst að hún hefur verið afar sérstök stúlka, hvað skaphöfn, hreinlyndi og elsku til Drottins áhrærði. Þegar hún fær þessa háu köllun, að bera undir belti sér og fæða það hold, sem var sjálft Orð Guðs, gekk hún inn í hlutskipti sem var afar erfitt. Ytri kringumstæður hennar voru með afbrigðum þungbærar og sjálft líf hennar var í raun lagt að veði. Til að standast þá raun, sem beið Maríu eftir að hún komst að raun um að barnið sem hún bar var getið af Heilögum Anda, þurfti sterka persónu með fullvissu í anda um það að hún væri sannarlega útvalin af Guði til þessa hlutskiptis.

Jeremía er einn þeirra manna sem Guð valdi til að skrá Orð sitt. Hann greinir frá þeirri reynslu sinni í bókinni sem kennd er við hann. Þar segir:

Orð Drottins kom til mín: Áður en ég myndaði þig í móðurlífi, útvaldi ég þig, og áður en þú komst af móðurkviði, helgaði ég þig. Ég hefi ákvarðað þig til að vera spámann þjóðanna! Þá sagði ég: Æ, herra Drottinn! Sjá, ég kann ekki að tala, því að ég er enn svo ungur. En Drottinn sagði við mig: Seg ekki: "Ég er enn svo ungur!" heldur skalt þú fara til allra, sem ég sendi þig til, og tala allt það, er ég býð þér. Þú skalt ekki óttast þá, því að ég er með þér til þess að frelsa þig! - segir Drottinn. Því næst rétti Drottinn út hönd sína og snart munn minn. Og Drottinn sagði við mig: Sjá, ég legg orð mín þér í munn. Sjá þú, ég set þig í dag yfir þjóðirnar og yfir konungsríkin til þess að uppræta og umturna, eyða og rífa niður, byggja og gróðursetja! (Jeremía 1:4-10)

Hér má lesa að Jeremía var kallaður af Guði og ákvarðaður til þjónustu sinnar áður en hann var myndaður í móðurlífi. Guð hafði gert áætlun með líf hans í eilífðinni, áður en hann kom inn í tímann. Jeremía var málpípa Guðs, og af þessu dæmi má ljóst vera að Guð hafði sannarlega hönd í bagga með þeim sem hann valdi til að bera mannkyninu Orð sem opinberar áætlun Hans. Guð vakir sannarlega yfir Orði sínu.

Við lesum að Guð segir við Jeremía: "Sjá, ég legg orð mín þér í munn. Sjá þú, ég set þig í dag yfir þjóðirnar og yfir konungsríkin til þess að uppræta og umturna, eyða og rífa niður, byggja og gróðursetja!" Þegar menn íhuga þessi orð, geta menn gert sér í hugarlund þvílíkt afl og skapandi kraftur býr í Orði Guðs. Það upprætir, umturnar, eyðir og rífur niður það sem stendur í gegn þekkingunni á syni Guðs, en á sama tíma byggir það og gróðursetur vilja Guðs í hjarta mannsins.

Eins er því farið með mitt orð, það er útgengur af mínum munni: Það hverfur ekki aftur til mín við svo búið, eigi fyrr en það hefir framkvæmt það, sem mér vel líkar, og komið því til vegar, er ég fól því að framkvæma. (Jesaja 55:11)

Orð Guðs kemur inn í heiminn fyrir guðlega forsjá og vinnur það verk sem Guð ætlar því að vinna. Hann vakir yfir Orðinu og sér til þess að það verki í þessum heimi. Hann vakir einnig yfir þeim sem eru boðberar Orðsins og Hann hefur útvalið sérstaklega til að bera mannkyninu opinberun sína.

Eilíft Orð

En orð Drottins varir að eilífu. Og þetta orð er fagnaðarerindið, sem yður hefur verið boðað. (1. Pétursbréf 1:25)

Þegar rætt er um Orð Guðs manna á meðal er það of oft viðkvæðið að menn gera ráð fyrir að Ritningin hafi að hluta til misst gildi sitt. Menn telja að Gamla testamentið, eða hluti þess, sé fallinn úr gildi og hafi enga þýðingu fyrir nútímamanninn. Það sé aðeins vitnisburður um það sem var og lýsi forneskju Guðs. Slíkar hugmyndir eru alls ekki réttar, og eru reyndar fráleitar, þegar grannt er skoðað. Orð Guðs er eilíft og óhagganlegt. Guð starfar samkvæmt meginreglum sem hann hefur sjálfur sett og breytast ekki í tímans rás. Ef Guð hefur sett fram viðhorf sitt á einum stað í Ritningunni stendur það að eilífu. Guð skiptir ekki um skoðun heldur setur Hann fram eilíf sannindi. Að vísu ber að hafa í huga að hluti lögmálsins og þeirra siðareglna, sem þar eru fram settar vísuðu til komu Drottins Jesú Krists og uppfylltust í Honum og hafa í þeim skilningi misst gildi sitt, en þjóna þó því hlutverki í dag að upplýsa okkur um þá dýpt sem býr í frelsisverki Drottins, en fórn Hans uppfyllti allar fórnir Gamla testamentisins.

Fórnir hins gamla sáttmála eru ekki í gildi fyrir kristna menn í dag, þrátt fyrir að þær taki töluvert rými í Ritningunum, en þær upplýsa okkur um það yfirgripsmikla verk sem Jesús vann, þegar hann varð fullkomin fórn fyrir syndir allra manna um alla tíma og hafa að sjálfsögðu sitt gildi og sinn sess í Ritningunum.

En þegar hið forgengilega íklæðist óforgengileikanum og hið dauðlega ódauðleikanum, þá mun rætast orð það, sem ritað er: Dauðinn er uppsvelgdur í sigur. (1. Korintubréf 15:54)

Orðið er fullt af eilífu lífi og hefur þau áhrif á manninn að dauðinn sem hefur tekið sér bólfestu í eðli hans, uppsvelgist og sigurverk Drottins Jesú Krists verður hluti af manninum og verkar til eilífs lífs. Eina leiðin fyrir hinn fallna mann til að eiga hlutdeild í eilífðinni er fyrir Orð Guðs. Maðurinn getur höndlað Orð Guðs og það varir að eilífu.

Þér hafið hreinsað yður með því að hlýða sannleikanum og berið hræsnislausa bróðurelsku í brjósti. Elskið því hver annan af heilu hjarta. Þér eruð endurfæddir, ekki af forgengilegu sæði, heldur óforgengilegu, fyrir orð Guðs, sem lifir og varir. Því að: Allt hold er sem gras og öll vegsemd þess sem blóm á grasi; grasið skrælnar og blómið fellur. En orð Drottins varir að eilífu. Og þetta orð er fagnaðarerindið, sem yður hefur verið boðað.

(1. Pétursbréf 1:22-25)

Hér er Orði Guðs líkt við sæði sem er óforgengilegt og varir að eilífu. Það er Heilagur Andi, sem myndar þann móðurkvið í manninum, sem gerir það að verkum að hið óforgengilega sæði Orðsins fær rótfestu. Þegar maðurinn tekur á móti hinu gróðursetta Orði, vex það og dafnar innra með honum, og gerir honum kleift að vaxa í mynd Jesú Krists, en það er hið endanlega markmið með hinu opinberaða Orði.

Jesús kom inn í þennan heim sem Orð Guðs. Í upphafi Jóhannesarguðspjalls segir:" Í upphafi var Orðið, og Orðið var hjá Guði, og Orðið var Guð. Hann var í upphafi hjá Guði. Allir hlutir urðu fyrir hann, án hans varð ekki neitt sem til er. Í honum var líf og lífið var ljós mannanna." Jesús, Orð Guðs, deildi lífi sínu með manninum er Hann úthellti því á krossinum á Golgata. Leið mannsins í dag til að nálgast það líf er fyrir hið ritaða Orð Guðs, sem er opinberað í Heilagri Ritningu.

Leggið því af hvers konar saurugleik og alla vonsku og takið með hógværð á móti hinu gróðursetta orði, er frelsað getur sálir yðar. (Jakobsbréfið 1:21)

Slíkt líf býr í Orði Guðs að maður, sem er undirorpinn saurugleika og vonsku, getur eignast frelsaða sál. Það er ekkert annað í þessum heimi, sem dauðlegur maður getur lagt hönd sína á, sem hefur slík áhrif sem Orð Guðs. Það er ekki að undra að fjölmargir þeirra sem hafa þekkingu á rituðu Orði Guðs hafi lýst því yfir að það sé dýrmætasta eign mannkynsins.

Freistum ekki heldur Drottins, eins og nokkrir þeirra freistuðu hans, þeir biðu bana af höggormum. Möglið ekki heldur eins og nokkrir þeirra mögluðu, þeir fórust fyrir eyðandanum. Allt þetta kom yfir þá sem fyrirboði, og það er ritað til viðvörunar oss, sem endir aldanna er kominn yfir. (1. Korintubréf 10:9-11)

Í þessum versum úr fyrra Korintubréfi er okkur gert ljóst, að þeir atburðir, sem postulinn er að segja frá í bréfi sínu og fjalla um ferð Ísraelsmanna út úr Egyptalandi inn í Kanansland, eru bein tilvísan til lífs okkar sem lifum á hinum efstu dögum. Samræmið í Orði Guðs er fullkomið og það glatar ekki gildi sínu þótt tímar líði.

En það er auðveldara, að himinn og jörð líði undir lok, en einn stafkrókur lögmálsins falli úr gildi. (Lúkasarguðspjall 16:17)

Saga Biblíunnar
Hinar þrjátíu og níu bækur Gamla testamentisins hafa upphaflega verið ritaðar á hebresku eða arameisku sem voru hin fornu mál Gyðinga. Ritun þeirra átti sér stað á árabilinu frá 1.400 f.Kr. til 400 f.Kr.. Hinir skriftlærðu Gyðingar gerðu afrit þessara rita enda var það nauðsynlegt þar sem handrit entust ekki lengi í því loftslagi sem er í Austurlöndum nær. Elstu handrit Gamla testamentisins sem varðveist höfðu voru frá því á áttundu og níundu öld e.Kr.. En á árinu 1947 gerðist sá stórkostlegi atburður að handrit fundust af öllum bókum Gamla testamentisins nema Esterarbók. Þetta er talinn merkasti handritafundur á þessari öld. Þessi handrit hafa verið kennd við fundarstað sinn, en þau fundust í hellum við Dauðahafið og eru nefnd Dauðahafshandritin. Þau eru frá tíma Krists eða jafnvel frá fyrstu öld fyrir tímatal okkar. Þessi handrit eru nær þúsund árum eldri en elstu kunnu handritin fyrir þennan merka fund og hafa því gífurlega þýðingu fyrir allar rannsóknir vísindamanna á textanum.

Fundur Dauðahafshandritanna er sérlega merkur sökum þess, að hann leiðir í ljós að textinn hefur varðveist um allan þennan tíma og komist í hendur nútímamannsins án þess að hafa skrumskælst. Þeir menn sem hafa unnið við afritun handritanna í gegnum aldirnar hafa gert afar fá og óveruleg mistök. Ekkert bendir til annars en að það Gamla testamenti sem við höfum í höndunum í dag sé nánast það sama og fært var í letur í árdaga af mönnum sem til þess voru knúðir af Guði.

Gamla testamentið hefur einnig varðveist í öðrum gömlum þýðingum, sem staðfesta áreiðanleika Ritningarinnar enn frekar. Þekktasta þýðingin er Septuaginta, eða Sjötíumanna þýðingin svokallaða (LXX). Hér er um að ræða þýðingu Gamla testamentisins á grísku. Menn telja að hún sé frá því á þriðju öld (285-246) fyrir Krist og hafi verið unnin fyrir Gyðinga sem bjuggu í Egyptalandi, en þeir höfðu glatað máli sínu og stefndi í að menning þeirra færi sama veg. Þýðing textans á grísku var því forsenda þess að trú þeirra, menning og saga varðveittist. Sagan segir að sex fulltrúar frá hverri þeirra tólf ættkvísla sem Ísraelsríki samanstóð af, eða sjötíu og tveir menn, hafi unnið þessa þýðingu, og dregur þýðingin nafn sitt af því.

Gríska var sú tunga sem flestum var töm í rómverska heimsveldinu og urðu því til ýmsar aðrar þýðingar Gamla testamentisins á þeirri tungu.

Það er ljóst að sú "Biblía" sem menn þekktu og Jesús Kristur hafði aðgang að á jarðvistardögum sínum er það Gamla testamenti sem við þekkjum í dag.

Gyðingar áttu önnur helgirit sem fengu sama sess og bækur Gamla testamentisins í grísku þýðingunum, en þessar bækur, sem nefndar eru Apokrýfar (huldar) bækur fengu ekki þann sama sess í hebresku útgáfunni (Masoretatextanum).

Nýja testamentið
Nýja testamentið var ritað á grísku og arameísku á fyrstu öld eftir Krist. Elsta handritið er frá því á annarri öld. Það eru til þúsundir handrita af Nýja testamentinu og hafa fræðimenn lagt mikla vinnu í að greina hvert þeirra er áreiðanlegast og næst hinum upprunalega texta. Auk handritanna eru til þýðingar, sem gerðar voru mjög snemma á önnur tungumál.

Texti Nýja testamentisins var samræmdur á fyrstu öldum kristninnar. Gríski textinn var gefinn út á prenti árið 1516. Það var hollenski fræðimaðurinn Erasmus sem útbjó verkið til prentunar.

Frá þeim tíma, er fyrsta prentun Nýja testamentisins var gerð, hafa fræðimenn unnið mikið verk og stöðugt er skotið nýjum stoðum undir áreiðanleika þeirrar þýðingar sem nútímamaðurinn hefur í höndunum. Engin efast lengur um gildi Nýja testamentisins og Ritningarinnar allrar fyrir menningu hins vestræna heims.

Það er fróðlegt að bera saman nákvæmni þýðinga á texta Ritningarinnar og annars texta frá sama tíma. Stafan Sward gefur eftirfarandi upplýsingar í bók sinni "Kristendomen mot veggen":

 Tilurð Elsta handrit Fjöldi handrita
Sesar 100 e.Kr. 900 e.Kr. 10
Tacitus 100 e.Kr. 1100 e.Kr. 20
Hómer 900 f.Kr. - 643
Nýja testamentið 100 e.Kr. 130 e.Kr. 5000 (13.000)
Platon 400 f.Kr. 900 e.Kr. 7
Sofókles 400 f.Kr. 1000 e.Kr. 100


Aristoteles 300 f.Kr. 1100 e.Kr. 5
Í dag eru til u.þ.b. fimm þúsund handrit af Nýja testamentinu og u.þ.b. átta þúsund gamlar þýðingar á latínu, á meðan handrit af verkum Platons gamla eru aðeins sjö og Aristoteles getur aðeins státað af fimm. Við sjáum af þessum upplýsingum, að það er þrettán hundruð ára gap frá því að Platon skráir þanka sína, til elsta handritsins sem til er af verkum hans. Þó efast enginn um áreiðanleika þýðinga þeirra verka. Tíminn milli skráningar Nýja testamentisins og elsta handritsins eru aðeins nokkrir áratugir, en þó leyfa sumir menn sér að efast um áreiðanleika textans.

Stefan Sward gerir einnig í bók sinni samanburð á nákvæmni og áreiðanleika þýðingar Illionskviðu Hómers og Nýja testamentisins. Niðurstaðan er þessi:

 Fjöldi lína Fjöldi lína með
frávik í texta Hlutfall frávika
í texta
Nýja testamentið 20.000 40 0,2%
Illionskviða 15.600 764 5,0%


Menn verða að hafa í huga, þegar um er að ræða þýðingu á Biblíunni, að hún getur aldrei verið fullkomin eðli málsins samkvæmt. Tungumál taka breytingum og þekking á textanum vex og eftir því sem framþróun tækninnar er meiri, aukast möguleikar mannsins á meiri nákvæmni við skoðun textans.

Íslensk þýðing
Það var Guðbrandur biskup Þorláksson sem stóð fyrir prentun fyrstu Biblíunnar á íslensku. Hún var prentuð í fimm hundruð eintökum og kostaði hvert þeirra 2-3 kýrverð. Það var árið 1584, en sú Biblía var síðan endurútgefin nánast óbreytt árið 1609. Í Biblíu Guðbrands var Nýja testamentið í þýðingu biskupssonarins Odds Gottskálkssonar, en hann hafði fengið þýðingu sína prentaða árið 1540 og er það fyrsta bókin sem vitað er með vissu að prentuð hafi verið á íslensku. Útgáfa Nýja testamentis Odds var því menningarsögulegur viðburður og olli straumhvörfum í þróun íslenskrar tungu og íslenskrar kristni. Síðan má segja að Guðbrandur biskup hafi komið til skjalanna og bætt um betur sem sporgöngumaður Odds, er heildarútgáfan að Biblíunni var prentuð 1584 eins og fyrr greinir.

Oddur Gottskálksson vann að þýðingu sinni við hin erfiðustu skilyrði í mörgum skilningi. Á þeim tímum er hann vann afrek sitt hafði þjóðin glutrað niður þeirri rækt er hún hafði á öldum áður lagt við ritað mál. Oddur varð því í mörgum greinum að fara ótroðnar slóðir. Þess ber einnig að geta að Oddur þurfti að vinna að þýðingu sinni með launung, enda kaþólskur siður í landinu. Í þeim sið gerðu menn ekki ráð fyrir því að sauðsvartur almúginn þyrfti að fá Guðsorðið til lestrar á sinni eigin tungu. Það er ljóst að með þessu framtaki sínu lagði Oddur framtíð sína og veraldargengi allt að veði.

Oddur vann að þýðingu sinni í Skálholti, en hann var þar í þjónustu Ögmundar Pálssonar biskups, sem var með afbrigðum valdamikill og hafði meiri völd, veraldleg og andleg, en nokkur annar íslenskur maður fyrr og síðar. Oddur var ritari þessa valdamikla manns, en á síðkvöldum og nóttum eyddi hann tíma sínum í fjósinu í Skálholti við að þýða Nýja testamentið á tungu feðranna. Oddur hefur að öllum líkindum stuðst að mestu leyti við þýðingu Lúthers frá árinu 1530 við verk sitt, en einnig er talið að hann hafi haft þýðingu Erasmusar hins hollenska til hliðsjónar.

Á því árabili er Oddur vann verk sitt voru að berast til Norðurlandanna nýir straumar trúarinnar sunnan úr álfu. Hinn lútherski siður var að ryðja sér til rúms og hafði þegar náð fótfestu í Danmörku. Í þeim sið þótti sjálfsagt og reyndar ein af forsendum fyrir siðbótinni að Orð Drottins kæmist til skila til alls þorra manna á þeirra eigin móðurmáli.

Oddur Gottskálksson lauk þýðingu sinni í Danmörku. Hann fékk síðan Danakonung til að leggja útgáfunni lið og ritaði hann formála þýðingunni til framdráttar. Í formálanum segir að lærðir menn við Háskólann í Kaupmannahöfn hafi farið yfir þýðinguna og staðfest að hún væri í samræmi við Vulgata útgáfuna, en það er latnesk þýðing sem gerð var á fjórðu öld og naut viðurkenningar páfastóls.

Á titilblaði Nýja testamentis Odds Gottskálkssonar segir:

Þetta er hið nýja testament, Jesú Kristi eiginleg orð og evangelía, hver hann sjálfur predikaði og guðspjallamenn síðan skrifuðu. Þau eru nú hér útlögð á norrænu, Guði til lofs og dýrðar, en almúganum til sæmdar og sáluhjálpar.

Í formálanum að útgáfu sinni segir Oddur:

Því að evangelíum er eitt girskt orð og þýðist á norrænu gleðilegur boðskapur, góður gróði, ný ljúfleg tíðindi, eitt æskilegt siguróp, um hvert er vér ættum að syngja, segja og fagna, líka svo sem þá er Davíð yfirvann hinn mikla Golíant, kom eitt æskilegt siguróp og ný huggunartíðindi á meðal ísraels sona af því að þeirra ógurlegi fjandmann var yfirstiginn, en þeir til frelsis og fagnaðar leystir og skikkaðir, af hverju þeir sungu, dönsuðu og næsta fegnir urðu. Líka svo er nú þetta Guðs evangelion og nýja testament einn góður gróði og siguróp, hvert er fyrir postulanna framburð hljóðar um allan heim af einum réttferðugum Davíð, sá er við syndir, dauða og djöfulinn barðist og yfirvann, sá sem að þar með hefir alla þá, sem í syndum voru herteknir, með dauðanum plagaðir og af djöflinum yfirbugaðir (án þeirra verðleiks), endurleyst, réttlætt, lífgað og farsællega gjört, svo og til friðar skikkað og Guði heimfært, hver fyrir þeir syngja og Guði þakkir gjöra, fagna og að eilífu lofa, ef þeir trúa annars örugglega og staðfastir blífa í trúnni. Þvílíkt siguróp og huggunargróði eða evangelísk og guðleg ný tíðindi kallast og eitt nýtt testamentum af því að líka svo sem eitt testament er það, nær að banvænn maður tilgreinir sitt góss það sem eftir hans dauða skal að tileinkuðum örfum útskiptast, líka svo hefir Kristur fyrir sitt líflát bífalað og tilgreint slíkt evangelíum eftir sinn dauða út að kalla um allan heim og þar meður öllum þeim er trúa til eignar gefið allt sitt góss, það er sitt líf, með hverju hann dauðanum mýgði, sitt réttlæti, hvar meður hann syndirnar afmáði, og sína farsælu, þar hann eilífa fyrirdæming með yfirvann. Nú fær sá hinn volaði maður, sem í syndum, dauða og helvíti er reyrður, ekkert ljúflegar heyrt en slíkan huggunarboðskap af Kristi. Því má hans hjarta af innstu rót fagna og við gleðjast ef hann trúir annars að það sé sannindi.

Svo mörg voru þau orð. Í þessum formála leggur Oddur áherslu á fögnuðinn í fagnaðarerindinu sem er samfara því að taka á móti fyrirgefningu synda sinna og vera leystur undan valdi dauðans að eilífu. Hann vísar til siguróps, fagnaðar og dans Ísraelsmanna, er þeir voru leystir undan valdi Filistea þegar Davíð vann sigur á Golíat. Síðan vísar hann á "réttferðugan Davíð", sem vann sigur á syndum, dauða og djöfli. Oddur miklar "góssið", sem mennirnir ávinna í dauða Jesú Krists, og segir að hjarta mannsins megi fagna "af innstu rót."

Það er merkilegt að lesa þessar hugleiðingar Odds eftir rúm fjögur hundruð og fimmtíu ár. Sá boðskapur sem Nýja testamentið bar honum er nákvæmlega hinn sami og það ber okkur í dag. Kjarninn er einn og óbreyttur og enn vekur boðskapurinn sömu kenndir, þ.e. löngun til að lofsyngja Guði af öllum mætti fyrir það sem aldrei verður fullþakkað.

Hér fer á eftir stutt yfirlit yfir íslenskar útgáfur Biblíunnar fram á okkar dag mönnum til glöggvunar. Þetta yfirlit er að mestu byggt á grein Steingríms J. Þorsteinssonar sem birtist í Víðförla árið 1950.

1. Guðbrandsbiblía kom út árið 1584. Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar var fellt inn í þá útgáfu, en að öðru leyti var þýðingin gerð af Guðbrandi Þorlákssyni, Gissuri Einarssyni og fleirum. Þýðingin var unnin upp úr þýskri þýðingu Lúthers með hliðsjón af danskri Biblíu og latneskum þýðingum. Þessi útgáfa var prentuð á Hólum.
2. Þorláksbiblía kom út árið 1644. Biblían var undirbúin til prentunar af Þorláki biskupi Skúlasyni. Hún var endurskoðuð útgáfa af Guðbrandsbiblíu með hliðsjón af Biblíu Lúthers og danskri þýðingu. Málinu var spillt og gert dönskuskotið. Þorláksbiblía var prentuð á Hólum á árunum 1633-1644.
3. Steinsbiblía kom út árið 1734. Biblían var undirbúin til prentunar af Steini biskupi Jónssyni. Um var að ræða endurþýðingu á Þorláksbiblíu með dönskuna að leiðarljósi. Hörmuleg þýðing. Þessi Biblía var prentuð á Hólum. Hún var í vinnslu frá árinu1728.
4. Vajsenhúsbiblía kom út 1747. Vajsenhús í Kaupmannahöfn voru munaðarleysingjahæli sem höfðu afkomu sína af útgáfu guðsorðabóka. Hún var prentuð eftir Þorláksbiblíu. Ytri gerð var óvönduð. Þessi útgáfa bætti úr brýnni þörf fyrir ódýra Biblíu. Prentun var gerð í Kaupmannahöfn.
5. Grútarbiblía kom út árið 1813. Biblían var prentuð í Kaupmannahöfn í stóru upplagi (5000 eintök). Í stað " harmagrátur Jesaja " er sjö sinnum þýtt "harmagrútur Jesaja " og dró þýðingin nafn sitt af því. Grútarbiblían var prentuð eftir Vajsenhúsbiblíunni, en er léleg að allri gerð. Þessi Biblía varð almenningseign. Útgáfan var kostuð af Breska og erlenda biblíufélaginu og biblíufélögum í Edinborg, Holtsetalandi og Fjóni.
6. Viðeyjarbiblía kom út árið 1841. Þessi útgáfa hefur einnig verið nefnd Bessastaðaþýðingin. Útgáfan var á vegum Hins íslenska biblíufélags. Þýðingin var endurskoðuð og sumt þýtt úr frummálunum. Fjölmargt var fært til betri vegar frá dönskuskotnu þýðingunni. Biblían var prentuð í Viðey, eins og nafnið ber með sér.
7. Reykjavíkurbiblían kom út árið 1859. Biblían var prentuð í Íslandsprentsmiðju í Reykjavík á vegum Hins íslenska biblíufélags. Var um endurprentun á Viðeyjarbiblíu að ræða.
8. Biblían var prentuð í London 1866 á kostnað Hins breska og erlenda biblíufélags í samvinnu við Hið íslenska biblíufélag. Var um endurskoðaða útgáfu að ræða. Galli var á málfari og skortur á nákvæmni.
9. Heiðna Biblían var prentuð í Reykjavík 1908. Þar sem orðið Jahve var í frumtextanum var það látið halda sér en ekki þýtt með orðinu Drottinn eins og áður hafði verið gert og olli sú ráðstöfun deilum. Gamla testamentið var allt þýtt á ný úr frummálunum, að stærstum hluta af Haraldi Níelssyni. Nýja testamentið var einnig þýtt á ný. Þýðingin var gagnrýnd mjög af heittrúarmönnum þar sem trúnaði við texta var ekki haldið.
10. Biblían var prentuð í Reykjavík 1912. Var um að ræða endurskoðaða útgáfa Heiðnu Biblíunnar þar sem ýmislegt var fært til betri vegar. Þessi útgáfa hefur verið endurprentuð margsinnis í óbreyttri mynd.
11. Biblían var gefin út 1981. Í þeirri útgáfu eru guðspjöllin og Postulasagan endurþýdd úr frumtextanum og önnur rit Nýja testamentisins endurskoðuð. Umbætur voru einnig gerðar á þýðingu Gamla testamentisins.