8. K A F L I
Andlegur vöxtur
Drottinn Jesús Kristur kom til að frelsa manninn til fulls. Það er mikil blessun að öðlast frelsi undan refsingu syndarinnar, sem er dauði og helja, en Drottinn er einnig megnugur að frelsa manninn undan innri synd. Hún opinberast í holdlegu líferni, þar sem maðurinn sjálfur er þungamiðjan. En þar með er ekki öll sagan sögð, því Drottinn vill leysa manninn undan því oki, sem nærvera syndarinnar og tilgangur er, þ.e. að rjúfa sambandið við Guð. Jesús dó til að endurreisa manninum til handa allt sem glataðist í syndafallinu. Í dauða Jesú Krists og upprisu er unninn fullkominn sigur yfir refsingu syndarinnar, tilgangi hennar og nærveru.
Þess vegna getur hann og til fulls frelsað þá, sem fyrir hann ganga fram fyrir Guð, þar sem hann ávallt lifir til að biðja fyrir þeim. (Hebreabréfið 7:25)
Til að ná því að ganga í fullkomnum vilja Guðs, þarf maðurinn því að vaxa í þekkingu sinni á Guði, og í samfélaginu við Hann. Páll postuli segir við hina kristnu í Efesus:
Og frá honum er sú gjöf komin, að sumir eru postular, sumir spámenn, sumir trúboðar, sumir hirðar og kennarar. Þeir eiga að fullkomna hina heilögu og láta þeim þjónustu í té, líkama Krists til uppbyggingar, þangað til vér verðum allir einhuga í trúnni og þekkingunni á syni Guðs, verðum fullþroska og náum vaxtartakmarki Krists fyllingar. Vér eigum ekki að halda áfram að vera börn, sem hrekjast og berast fram og aftur af hverjum kenningarvindi, tæld af slægum mönnum með vélabrögðum villunnar. Vér eigum heldur að ástunda sannleikann í kærleika og vaxa í öllu upp til hans, sem er höfuðið, - Kristur. (Efesusbréfið 4:11-17)
Í þessum versum kemur fram að tilgangur þjónustugjafanna er að fullkomna hina heilögu. Það gefur okkur að sjálfsögðu til kynna að hinir heilögu eru ekki fullkomnir. Þá skortir einhug, þekkingu og þroska. Kristnir menn sýna oft á tíðum af sér barnaskap og þroskaleysi, en það er hægt að yfirvinna með því að vaxa guðlegum vexti, sem hluti af líkama Krists. Við eigum að stefna að því að ná vaxtartakmarki Krists fyllingarinnar og vaxa í öllu til höfuðs okkar, sem er Kristur.
Með því að deyja sjálflífinu og þrengja sér nær Kristi við lestur Orðsins, í bæn og í samfélagi við trúaða, er hægt að vaxa í sinni helgustu trú og taka framförum, þannig að maðurinn líkist Kristi æ meir í allri sinni hugsun og breytni. Það er ljóst, að forsenda andlegs vaxtar er að maðurinn læri að deyja sínum eigin vilja og löngunum:
Ég vil þekkja Krist og kraft upprisu hans og samfélag písla hans með því að mótast eftir honum í dauða hans. Mætti mér auðnast að ná til upprisunnar frá dauðum. Ekki er svo, að ég hafi þegar náð því eða sé þegar fullkominn. En ég keppi eftir því, ef ég skyldi geta höndlað það, með því að ég er höndlaður af Kristi Jesú. (Filippíbréfið 3:10-12)
Hér er Páll að vísa til þess, að hann vilji vera eitt með Kristi og krafti upprisu Hans, samfélagi písla Hans, og mótast eftir Honum í dauða Hans. Það er ekki um það að ræða, að Páll hafi ekki verið frelsaður og fylltur Heilögum Anda, heldur er hann að vísa til þeirrar löngunar að verða algjör í því að höndla Jesú og vera höndlaður af Honum. Ef Páll postuli átti þetta hróp í hjarta sínu, þá er sannarlega ástæða fyrir ýmsa minni spámenn að hugsa sinn gang.
Vegvísa andlegs vaxtar er víða að finna í Orði Guðs. För Ísraelsmanna, frá Egyptalandi inn í Kanansland, er einn þeirra. Þeir fóru úr þrælahúsinu undir blóðinu, sem roðið var á dyratré og dyrastafi húsa þeirra, sem er mynd frelsisins í Jesú Kristi og frelsaði þá undan engli dauðans. Síðan héldu þeir í gegnum Rauðahafið, sem er mynd skírnarinnar, en þar fórst her Faraós, og aðskilnaður varð við þrælahúsið. Þeir náðu inn í eyðimörkina, undir skýinu og eldinum, sem er mynd Heilags Anda. Þar eigruðu þeir um, þar til þeir tóku við lögmálinu á Sínaífjalli. Þeir byggðu tjaldbúð, en í henni átti Guð samskipti við þá og opinberaði þeim sjálfan sig og vilja sinn.
Uppreisn, kvartan og kveinan var stór hluti af tilveru þeirra. Þeim ætlaði seint að lærast undirgefni við Guð og dauði sjálflífsins. Að lokum, eftir fjörutíu ár, kom þó að því að þeir öðluðust nægan þroska til að fara yfir ána Jórdan og inn í Fyrirheitna landið. Þar tók við stríðið við þjóðirnar í landinu, en Drottinn var með og veitti sigur.
Ferð Ísraelsmanna er lýsandi dæmi um andlegan vöxt og þá baráttu milli holds og anda, sem honum er samfara. Hún er þó ekki eini skýri vegvísirinn um andlegan vöxt í Orði Guðs, því ábendingar um slíkt er víða að finna í lögmálinu:
Þú treystir sjálfum þér til að vera leiðtogi blindra, ljós þeirra sem eru í myrkri, kennari fávísra, fræðari óvita, þar sem þú hefur þekkinguna og sannleikann skýrum stöfum í lögmálinu. (Rómverjabréfið 2:19,20)
Tjaldbúð Móse, sem Ísraelsmenn reistu í eyðimörkinni, er önnur mynd af andlegum vexti. Sú tjaldbúð var fyrirmynd hinnar síðari og fullkomnari tjaldbúðar, sem er Jesús Kristur:
Með því sýnir heilagur andi, að vegurinn til hins heilaga er enn eigi kunnur orðinn, á meðan fremri tjaldbúðin enn stendur. Hún er ímynd þess tíma, sem nú er. Hér eru fram bornar gjafir og fórnir, sem megna ekki að færa þeim, sem innir þjónustuna af hendi, vissu um að vera fullkominn. Þetta eru aðeins ytri fyrirmæli, ásamt reglum um mat og drykk og ýmiss konar þvotta, sem mönnum eru á herðar lagðar allt til tíma viðreisnarinnar. En Kristur er kominn sem æðsti prestur hinna komandi gæða. Hann gekk inn í gegnum hina stærri og fullkomnari tjaldbúð, sem ekki er með höndum gjörð, það er að segja er ekki af þessari sköpun. (Hebreabréfið 9:8-11)
Í íslenska textanum segir að Jesús hafi gengið inn í gegnum hina stærri og fullkomnari tjaldbúð. Réttara væri að segja að Hann hafi verið hin meiri og fullkomnari tjaldbúð. Í enskri þýðingu Biblíunnar, sem nefnd er "King James þýðingin", er versið þýtt með eftirfarandi hætti: But Christ being come an high priest of good things to come, by a greater and more perfect tabernacle, not made with hands, that is to say, not of this building. Í okkar þýðingu er sagt: meðan fremri tjaldbúðin stendur en í King James textanum er sagt meðan hin fyrri tjaldbúð stendur og vísar þar til tengingar milli Krists og tjaldbúðar Móse. Tjaldbúð Móse er því mynd af vaxtartakmarki Kristsfyllingarinnar.
Ísraelsmenn byggðu tjaldbúðina í eyðimörkinni eftir fyrirmælum frá Guði sjálfum. Guð talaði við Móse eins og maður talar við mann. Hann sagði honum fjórum sinnum að fara nákvæmlega eftir þeirri fyrirmynd sem Hann sýndi honum. Guð lagði með því afar ríka áherslu á að Móse gerði nákvæmlega eins og honum var sýnt. Þannig er því varið með allt sem Guð sýnir manninum, Hann ætlast til þess að við förum eftir því af nákvæmni. Þeir munir, sem í tjaldbúðinni voru, mynduðu kross, og bera með sér eilífan boðskap, sem og tjaldbúðin öll. Þessi boðskapur er sígildur og á sannarlega erindi til mannsins í dag.
Tjaldbúðinni var skipt í þrjár deildir: forgarðinn, hið heilaga og hið allra helgasta, sem vísar til þriggja stiga í andlegum vexti í Kristi Jesú.
Forgarðurinn girti af tjaldbúðina, en þangað máttu allir Ísraelsmenn koma. Þar var eiraltarið og eirkerið að finna.
Í hið heilaga komu aðeins prestarnir sem voru útvaldir til þeirrar þjónustu af Guði. Þar var gullaltarið, ljósastikuna og skoðunarborðið að finna.
Í hið allra helgasta átti aðeins æðsti presturinn erindi einu sinni á ári. Þar var örkina og náðarstólinn að finna.
Af þessu má sjá, að þeim mun lengra sem gengið var inn í tjaldbúðina, þeim mun mjórri varð vegurinn og æ færri áttu aðgengi. Hið allra helgasta vísar til höfuðs Drottins Jesú Krists, en það er keppikefli kristinna manna að vaxa til höfuðsins. Öll aðgreining prestdómsins er liðin undir lok með hinum nýja sáttmála, þannig að hver og einn hefur heimild til að ganga fram fyrir Guð:
Og frá Jesú Kristi, sem er votturinn trúi, frumburður dauðra, höfðinginn yfir konungum jarðarinnar. Hann elskar oss og leysti oss frá syndum vorum með blóði sínu. Og hann gjörði oss að konungsríki og prestum, Guði sínum og föður til handa. Hans er dýrðin og mátturinn um aldir alda. Amen. (Opinberunarbókin 1:5,6)
Allir kristnir menn tilheyra hinu konunglega prestafélagi og hafa rétt til að vaxa til höfuðsins, sem samsvarar því að fara inn í hið allra helgasta í tjaldbúðinni.
Á eiraltarinu í forgarðinum var blóði fórnardýranna úthellt. Þar féll eldur Drottins af himni og eyddi fórninni. Fórnirnar og úthelling blóðsins er mynd af endurlausnarverki Jesú Krists og úthelltu blóði Hans á krossinum á Golgata.
Þér vitið, að þér voruð eigi leystir með hverfulum hlutum, silfri eða gulli, frá fánýtri hegðun yðar, er þér höfðuð að erfðum tekið frá feðrum yðar, heldur með blóði hins lýtalausa og óflekkaða lambs, með dýrmætu blóði Krists. (1. Pétursbréf 1:18,19)
Eldurinn, sem féll og eyddi fórninni, er mynd af Heilögum Anda Guðs, sem féll á Hvítasunnudag, og fellur enn í dag yfir alla menn, sem vilja vera lifandi fórn á altari Guðs.
Sjá, ég sendi fyrirheit föður míns yfir yður, en verið þér kyrrir í borginni, uns þér íklæðist krafti frá hæðum. (Lúkasarguðspjall 24:49)
Þá er upp var runninn hvítasunnudagur, voru þeir allir saman komnir. Varð þá skyndilega gnýr af himni eins og aðdynjanda sterkviðris og fyllti allt húsið, þar sem þeir voru. Þeim birtust tungur, eins og af eldi væru, er kvísluðust og settust á hvern og einn þeirra. Þeir fylltust allir heilögum anda og tóku að tala öðrum tungum, eins og andinn gaf þeim að mæla. (Postulasagan 2:1-4)
Því brýni ég yður, bræður, að þér, vegna miskunnar Guðs, bjóðið fram sjálfa yður að lifandi, heilagri, Guði þóknanlegri fórn. Það er sönn og rétt guðsdýrkun af yðar hendi. Hegðið yður eigi eftir öld þessari, heldur takið háttaskipti með endurnýjung hugarfarsins, svo að þér fáið að reyna, hver sé vilji Guðs, hið góða, fagra og fullkomna. (Rómverjabréfið 12:1,2)
Eirkerið er mynd skírnarinnar í Jesú nafni. Í eirkerinu voru prestarnir eitt sinn baðaðir hátt og lágt, sem vísar til skírnarinnar. Vatnið, sem notað var í eirkerinu, kom frá klettinum sem fylgdi Ísraelsmönnum í eyðimörkinni, en kletturinn var Kristur.
Og drukku allir hinn sama andlega drykk. Þeir drukku af hinum andlega kletti, sem fylgdi þeim. Kletturinn var Kristur. (1. Korintubréf 10:4)
Prestarnir þvoðu síðan hendur sínar og fætur daglega í eirkerinu, sem er mynd þess að við þurfum daglega að eiga samfélag við líf, dauða og nafn Drottins Jesú Krists til að helgast Honum og deyja okkar eigin sjálflífi.
Eða vitið þér ekki, að allir vér, sem skírðir erum til Krists Jesú, erum skírðir til dauða hans? Vér erum því dánir og greftraðir með honum í skírninni, til þess að lifa nýju lífi, eins og Kristur var upp vakinn frá dauðum fyrir dýrð föðurins. (Rómverjabréfið 6:3,4)
Í hinu heilaga gat að líta gullaltarið, en á því var reykelsi brennt. Gullaltarið var þungamiðja tjaldbúðarinnar og sá munur, sem tengdi saman báða arma krossins, sem munirnir mynda. Reykelsið á gullaltarinu er mynd af bænum hinna trúuðu, sem bornar eru fram í Jesú nafni.
Þannig hjálpar og andinn oss í veikleika vorum. Vér vitum ekki, hvers vér eigum að biðja eins og ber, en sjálfur andinn biður fyrir oss með andvörpum, sem ekki verður orðum að komið. (Rómverjabréfið 8:26)
Og hvers sem þér biðjið í mínu nafni, það mun ég gjöra, svo að faðirinn vegsamist í syninum. Ef þér biðjið mig einhvers í mínu nafni, mun ég gjöra það. (Jóhannesarguðspjall 14:13,14)
Í hinu heilaga var einnig að finna sjö arma gullljósastikuna, en hún er mynd af huga Drottins Jesú Krists eða Orði Guðs. Ljósastikunni er skipt niður í blóm, bikara og knúppa og eru þeir sextíu og sex að tölu. Á meginstofni hennar og þremur örmum, er að finna þrjátíu og níu bikara, blóm og knúppa, en það er sami fjöldi og bóka Gamla testamentisins. Á þeim þremur örmum, sem eftir eru, er að finna tuttugu og sjö blóm, bikara og knúppa, en það er jafnt fjölda bóka Nýja testamentisins.
Ljós ljósastikunnar er mynd hins fullkomna sannleika, sem er að finna í Kristi Jesú. Ljósastikan var eina ljósið, sem lýsti í hinu heilaga, en það segir okkur að í Kristi er fullkomna þekkingu, skilning og visku að finna.
Nú talaði Jesús aftur til þeirra og sagði: "Ég er ljós heimsins. Sá sem fylgir mér, mun ekki ganga í myrkri, heldur hafa ljós lífsins." (Jóhannesarguðspjall 8:12)
Sérhver ritning er innblásin af Guði og nytsöm til fræðslu, til umvöndunar, til leiðréttingar, til menntunar í réttlæti, til þess að sá, sem tilheyrir Guði, sé albúinn og hæfur gjör til sérhvers góðs verks. (2. Tímóteusarbréf 3:16,17)
Skoðunarborðið var einnig í hinu heilaga, en á því voru tólf brauðhleifar og reykelsi. Talan tólf vísar til stjórnunar. Skoðunarborðið er mynd þess trúarstyrks sem er að finna í Orði Drottins. Orðið gefur okkur styrk til að breyta eftir því Orði, sem við höfum tekið á móti.
Allt megna ég fyrir hjálp hans, sem mig styrkan gjörir. (Filippíbréfið 4:13)
Í hinu allra helgasta þjónaði æðsti presturinn einu sinni á ári. Hann fór með friðþægingarblóðið og úthellti því á náðarstólinn. Það er mynd af friðþægingarblóði Jesú Krists, sem sett var á náðarstólinn á himni.
Því að Kristur gekk ekki inn í helgidóm höndum gjörðan, eftirmynd hins sanna helgidóms, heldur inn í sjálfan himininn, til þess nú að birtast fyrir augliti Guðs vor vegna. Og ekki gjörði hann það til þess að frambera sjálfan sig margsinnis, eins og æðsti presturinn gengur inn í hið heilaga á ári hverju með annarra blóð. Þá hefði hann oft þurft að líða frá grundvöllun heims. En nú hefur hann birst í eitt skipti fyrir öll við endi aldanna til að afmá syndina með fórn sinni. Og eins og það liggur fyrir mönnunum eitt sinn að deyja og eftir það að fá sinn dóm, þannig var Kristi fórnfært í eitt skipti til þess að bera syndir margra, og í annað sinn mun hann birtast, ekki sem syndafórn, heldur til hjálpræðis þeim, er hans bíða. (Hebreabréfið 9:24-28)
Friðþægingarblóðið gerir það að verkum, að við getum komist í einingarsamfélag við fullkominn vilja Guðs og verið undir höfðingjadómi Hans með allt okkar líf.
Allt hefur hann lagt undir fætur honum og gefið hann kirkjunni sem höfuðið yfir öllu. En kirkjan er líkami hans og fyllist af honum, sem sjálfur fyllir allt í öllu. (Efesusbréfið 1:22,23)
Í Opinberunarbókinni er fjallað um hina heilögu, sem eru komnir inn í dýrðina, og þar getur að líta að klæði þeirra í dýrðinni eru þrenns konar.
Þeir sem eiga andlegan þroska, sem samsvarar forgarðinum í tjaldbúðinni, eru í hvítum skikkjum:
Þegar lambið lauk upp fimmta innsiglinu, sá ég undir altarinu sálir þeirra manna, sem drepnir höfðu verið fyrir sakir Guðs orðs og fyrir sakir vitnisburðarins, sem þeir höfðu. Og þeir hrópuðu hárri röddu og sögðu: "Hversu lengi ætlar þú, Herra, þú heilagi og sanni, að draga það að dæma og hefna blóðs vors á byggjendum jarðarinnar?" Og þeim var fengin, hverjum og einum, hvít skikkja. Og þeim var sagt, að þeir skyldu enn hvílast litla hríð, þangað til samþjónar þeirra og bræður þeirra, sem áttu að deyðast eins og sjálfir þeir, einnig fylltu töluna. (Opinberunarbókin 6:9-11)
Eftir þetta sá ég, og sjá: Mikill múgur, sem enginn gat tölu á komið, af alls kyns fólki og kynkvíslum og lýðum og tungum. Þeir stóðu frammi fyrir hásætinu og frammi fyrir lambinu, skrýddir hvítum skikkjum, og höfðu pálmagreinar í höndum. (Opinberunarbókin 7:9)
Og ég sagði við hann: Herra minn, þú veist það. Hann sagði við mig: Þetta eru þeir, sem komnir eru úr þrengingunni miklu og hafa þvegið skikkjur sínar og hvítfágað þær í blóði lambsins. (Opinberunarbókin 7:14)
Í Opinberun Jóhannesar er einnig fjallað um þá, sem eru í hvítum klæðum í eilífðinni og munu ríkja á jörðinni, en sú dýrð sem þeir bera er samsvarandi hinu heilaga í tjaldbúðinni:
Umhverfis hásætið voru tuttugu og fjögur hásæti, og í þeim hásætum sá ég sitja tuttugu og fjóra öldunga, skrýdda hvítum klæðum og á höfðum þeirra gullkórónur. (Opinberunarbókin 4:4)
Þegar það hafði tekið við henni, féllu verurnar fjórar og öldungarnir tuttugu og fjórir niður frammi fyrir lambinu. Þeir höfðu hver um sig hörpu og gullskálar, fullar af reykelsi, það eru bænir hinna heilögu. Og þeir syngja nýjan söng: Verður ert þú að taka við bókinni og ljúka upp innsiglum hennar, því að þér var slátrað og þú keyptir menn Guði til handa með blóði þínu af sérhverri kynkvísl og tungu, lýð og þjóð. Og þú gjörðir þá, Guði vorum til handa, að konungsríki og prestum. Og þeir munu ríkja á jörðunni. (Opinberunarbókin 5:8-10)
Hér þarf því miður að gera athugasemd við íslensku þýðinguna. Þar sem segir í tíunda versinu: Þú gjörðir þá, Guði vorum til handa, að konungsríki og prestum. Og þeir munu ríkja á jörðunni, þar segir King James þýðingin: And hast made us unto our God kings and priests: and we shall reign on the earth. Munurinn er sá, að þeir sem klæddir eru hvítum klæðum í dýrðinni, segja ekki "Þú gjörðir þá að konungsríki og prestum," heldur, "þú gjörðir okkur að konungsríki og prestum."
Í Opinberunarbókinni sjáum við enn eina tegund klæða, sem menn bera í eilífðinni. Þar er um að ræða þá sem klæddir eru dýru líni, en það eru þeir sem hafa náð fullkomnum andlegum þroska og eru brúður Drottins Jesú Krists:
Gleðjumst og fögnum og gefum honum dýrðina, því að komið er að brúðkaupi lambsins og brúður hans hefur búið sig. Henni var fengið skínandi og hreint lín til að skrýðast í. Línið er réttlætisverk heilagra. (Opinberunarbókin 19:7,8)
Það er ljóst að ekki munu allir þeir, sem eru kristnir og hafa laugast í blóði lambsins, ná því marki að verða brúður Hans. Þeir, sem leggja áherslu á að vaxa til Hans sem er höfuðið og deyja sínu sjálflífi frá degi til dags, geta einir náð því marki.
Allt sem lifir eðlilegu lífi vex og dafnar. Það er einnig vilji Guðs gagnvart andlegu lífi þeirra, er hafa gefist Honum.
Leggið því af alla vonsku og alla pretti, hræsni og öfund og allt baktal. Sækist eins og nýfædd börn eftir hinni andlegu, ósviknu mjólk, til þess að þér af henni getið dafnað til hjálpræðis.
(1. Pétursbréf 2:1,2)
Vaxið í náð og þekkingu Drottins vors og frelsara Jesú Krists. Honum sé dýrðin nú og til eilífðardags. Amen. (2. Pétursbréf 3:18)
Þegar við skoðum það sem Ritningin segir um andlegan vöxt, er víða hægt að bera niður, bæði í Nýja testamentinu og því Gamla. Nú þegar hefur verið vísað til ferðar Ísraelsmanna frá Egyptalandi inn í Kanaansland og tjaldbúðar Móse og skiptingar hennar í forgarðinn, hið heilaga og hið allra helgasta. Í Nýja testamentinu er talað um þá sem bera þrítugfaldan, sextugfaldan og hundraðfaldan ávöxt. Í Nýja testamentinu er einnig ritað um þá sem bera stjörnudýrð, mánadýrð og sólardýrð. Við höfum minnst á mismunandi klæði hinna frelsuðu í eilífðinni, sem vísar til mismunandi upprisudýrðar, en í upprisunni sjálfri er greint á milli hinna andlegu þroskastiga, sem menn hafa áunnið sér.